Trong phiên xét xử ngày 27/7, bị cáo Nguyễn Năng Mạnh – người được xác định là chủ mưu trong đường dây sản xuất, buôn bán thực phẩm chức năng giả quy mô lớn – đã có những lời khai gây chú ý liên quan đến quá trình cấp phép sản phẩm.
Cắt giảm nguyên liệu để tăng lợi nhuận
Theo cáo trạng, Nguyễn Năng Mạnh cùng Đỗ Mạnh Hoàng và Khúc Minh Vũ là những cổ đông sáng lập, trực tiếp điều hành Công ty MediPhar, MediUSA và hệ thống các công ty liên quan. Nhóm này đã tổ chức sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe với quy mô đặc biệt lớn tại hai nhà máy.
Không chỉ sản xuất hàng giả, nhóm này còn thực hiện một chuỗi hành vi sai phạm có hệ thống, từ việc xin cấp giấy chứng nhận đạt chuẩn GMP cho nhà máy đến việc chi tiền cho các đoàn thẩm định, kiểm tra để được tạo điều kiện thuận lợi. Nhờ đó, số lượng sản phẩm khủng được sản xuất và phân phối, tiêu thụ trên hầu hết các tỉnh, thành trong cả nước.
Kết luận điều tra xác định các công ty của Mạnh đã sản xuất tới 88 sản phẩm giả, tổng doanh thu từ hành vi này lên đến hơn 539,8 tỷ đồng, thu lợi bất chính hơn 264,7 tỷ đồng. Ngoài ra, từ năm 2021 đến 2024, nhóm này còn che giấu doanh thu thực tế, khiến ngân sách nhà nước thiệt hại về thuế gần 305 tỷ đồng.
Tại tòa, Mạnh thừa nhận đã chỉ đạo bộ phận kỹ thuật điều chỉnh công thức, giảm bớt các thành phần đắt tiền nhằm cắt giảm chi phí, tăng lợi nhuận. Việc cắt giảm nguyên liệu được thực hiện ngay từ khâu lập kế hoạch sản xuất. Đáng chú ý, các công thức chế biến đều được sử dụng lại từ các đơn vị thuê gia công hoặc đã có sẵn trên thị trường, không có sản phẩm nào do công ty tự sáng tạo.
Khi được hỏi lý do cắt giảm nguyên liệu, Mạnh khai rằng mục đích là để “cạnh tranh” trên thị trường. Tuy nhiên, Hội đồng xét xử đã ngắt lời, cho rằng không thể lấy lý do cạnh tranh để giải thích cho việc cắt giảm thành phần sản phẩm ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Chủ tọa nhấn mạnh tất cả chỉ nhằm mục đích lợi nhuận, đây chính là lý do các bị cáo không đầu tư nghiên cứu để tạo ra sản phẩm tốt phục vụ cạnh tranh lành mạnh.
Cục An toàn thực phẩm “không quan tâm đến kiểm nghiệm”
Một tình tiết đáng chú ý được hé lộ tại phiên xét xử là việc phòng kiểm nghiệm của công ty từng do một người tên Nam phụ trách, nhưng đã không còn ai làm việc trong suốt 6 tháng trước khi vụ án bị khởi tố. Dù vậy, công ty vẫn tiếp tục sản xuất hơn 200 sản phẩm mà không có sự kiểm soát chất lượng chặt chẽ.
Mạnh cũng thừa nhận công ty không xây dựng hệ thống giám sát chất lượng sản phẩm sau khi đưa ra thị trường. Mọi phản hồi từ khách hàng chỉ được tiếp nhận qua số điện thoại của công ty, và theo lời khai, phần lớn phản hồi được cho là tích cực, số ít phàn nàn chỉ liên quan đến việc bao bì bị móp trong vận chuyển hoặc bảo quản.
Điểm đáng chú ý nhất trong lời khai của Mạnh là khi chủ tọa truy vấn vì sao lại cắt giảm tới 70-80% hàm lượng so với công thức đã đăng ký. Mạnh giải thích rằng nhiều công thức đã đăng ký không thể sản xuất được trên thực tế, vì thị trường thực phẩm chức năng cạnh tranh gay gắt nên nhiều doanh nghiệp thường đăng ký hàm lượng rất cao để tăng sức cạnh tranh.
Trước câu hỏi “vậy sao vẫn được Cục An toàn thực phẩm cấp phép?”, bị cáo Mạnh trả lời rằng ở thời điểm đó, Cục An toàn thực phẩm “không quan tâm đến kiểm nghiệm” mà hồ sơ vẫn được thông qua. Chỉ đến khi đưa vào sản xuất thực tế, công ty mới phát hiện công thức đăng ký không thể tạo ra thành phẩm đúng như cam kết.
Liên quan đến khoản thu lợi bất chính từ hoạt động sản xuất thực phẩm giả, bị cáo Mạnh cam kết sẽ tập trung khắc phục hậu quả.
Nhiều bị cáo khác cùng thừa nhận sai phạm
Tại phiên tòa, bị cáo Phạm Văn Thụ – Phó giám đốc Công ty MediUSA – khai rằng khi vào làm việc từ tháng 6/2022, hệ thống sản xuất đã được vận hành sẵn. Theo Thụ, với một số sản phẩm nhận gia công, khách hàng đã đăng ký hồ sơ công bố từ trước nhưng khi đưa về nhà máy sản xuất thì không thể thực hiện đúng theo hồ sơ do một số chỉ tiêu, hàm lượng đăng ký quá cao, không phù hợp với thực tế sản xuất.
Thụ cũng khai bị cáo Mạnh đã chỉ đạo bộ phận sản xuất kiểm tra lại các sản phẩm và xây dựng công thức phù hợp hơn với thực tế. Đối với các sản phẩm do công ty tự sản xuất, Thụ thừa nhận một số sản phẩm cũng có sự chênh lệch về hàm lượng so với hồ sơ đăng ký, nhiều sản phẩm không đạt đúng chất lượng như công bố.
Tại phiên xét xử, Hội đồng xét xử cho biết đã triệu tập bà Phương – vợ của bị cáo Mạnh – để làm rõ một số tình tiết liên quan việc khắc phục hậu quả. Tuy nhiên người này vắng mặt, khiến tòa phải yêu cầu luật sư nhắc nhở bà Phương phải có mặt trong buổi xét xử tiếp theo.
